e-Fatura Senaryoları ve Fatura Tipleri Rehberi

e-Fatura senaryoları, faturanın GİB sisteminde hangi iş akışıyla dolaşacağını belirler: alıcının faturaya sistem üzerinden yanıt verip veremeyeceğini ya da faturanın gümrük, kamu veya yatırım teşvik gibi özel bir sürece girip girmeyeceğini. Fatura tipi ise faturanın içeriğini anlatır: satış, iade, istisna, tevkifat gibi. Her faturada ikisi birlikte seçilir; örneğin TICARIFATURA senaryosu ile SATIS tipi. Bu rehberde senaryoların ve tiplerin tam listesini, TEMEL ile TİCARİ farkını ve pazaryeri satıcısının hangi durumda neyi seçeceğini bulacaksınız.

Senaryo ile fatura tipi arasındaki fark

Senaryoyu faturanın "yolu", tipi ise "yükü" gibi düşünebilirsiniz. Senaryo, faturanın kime ve hangi kurallarla iletileceğini; tip, faturadaki vergisel durumu belirler. Aynı SATIS tipindeki fatura TEMELFATURA senaryosuyla da TICARIFATURA senaryosuyla da gönderilebilir.

Bir örnekle düşünelim: Aynı gün üç siparişiniz var. Birincisi Hepsiburada'dan bireysel bir müşteriye; bu sipariş için e-Arşiv fatura, EARSIVFATURA profili ve SATIS tipi kullanılır. İkincisi e-Fatura kullanıcısı bir limited şirketin Trendyol'dan verdiği kurumsal sipariş; burada e-Fatura, TEMELFATURA veya TICARIFATURA senaryosu ve yine SATIS tipi seçilir. Üçüncüsü yurt dışındaki bir alıcıya mal satışı; bu kez tip ISTISNA olur ve satıra 301 kodu girilir. Ürün aynı olsa bile alıcıya ve işleme göre üç farklı kombinasyon ortaya çıkar.

İkisinin uyumu GİB kontrollerinde denetlenir. Örneğin istisna kodu içeren bir fatura ISTISNA tipinde olmalıdır; 308 ve 339 kodlu istisnalar ise 14.09.2026'dan beri yalnız YATIRIMTESVIK senaryosunda kabul edilir. Kodlarla tip arasındaki eşleşmeyi e-Fatura istisna kodları rehberinde tablo hâlinde anlattık.

Önce hangi belgeyi keseceğinize karar verin: alıcı GİB'in kayıtlı kullanıcı listesinde e-Fatura kullanıcısı olarak görünüyorsa e-Fatura, görünmüyorsa (nihai tüketici dahil) e-Arşiv fatura düzenlenir. e-Arşiv faturanın senaryosu EARSIVFATURA'dır.

e-Fatura senaryoları: TEMELFATURA ve TICARIFATURA farkı

Pazaryeri satıcısının kurumsal alıcılarla en çok kullandığı iki senaryo bunlardır. Temel fark, alıcının faturaya sistem içinden yanıt verip veremeyeceğidir.

TICARIFATURA'da alıcı 8 gün içinde yanıt vermezse bu süreden sonra sistem üzerinden kabul veya red yapılamaz. TEMELFATURA'da ise fatura alıcıya ulaştığında süreç tamamlanır; anlaşmazlık olursa itiraz, belgenin iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde harici yollarla yapılır ve GİB'e bildirilir. İptal ve itiraz adımlarının ayrıntısı e-Fatura iptal ve iade yazısında.

Hangisini seçmelisiniz?

Alıcınız sistem üzerinden kabul/red akışı istiyorsa ya da tutar ve miktar teyidinin kayıt altına alınmasını önemsiyorsanız TICARIFATURA uygundur. Alıcı özel bir talepte bulunmadıysa ve kısa sürede kapanan bir satış söz konusuysa TEMELFATURA daha pratiktir. Bazı kurumsal müşteriler tedarikçilerinden belirli bir senaryo ister; ilk siparişte sormak sonradan iptal uğraşını önler.

Diğer e-Fatura senaryoları

Özel senaryoların her birinde alıcı, belge numarası gibi ek alanlar zorunlu olabilir. Bu senaryolardan birini ilk kez kullanacaksanız entegratörünüzün ilgili ekranını ve GİB'in güncel teknik kılavuzunu kontrol edin.

e-Fatura fatura tipleri tablosu

UBL-TR'de güncel olarak 20 fatura tipi bulunur:

Tevkifat kodu yalnız TEVKIFAT, TEVKIFATIADE, YTBTEVKIFAT, YTBTEVKIFATIADE, IADE, YTBIADE, SGK, SARJ ve SARJANLIK tiplerinde yer alabilir. Kodlar ve oranlar için KDV tevkifat kodları ve oranları listesine bakın.

Pazaryeri satıcısı hangi senaryo ve tipi seçmeli?

Trendyol sipariş verisinde kurumsal siparişler commercial=true alanıyla gelir ve fatura adresinde şirket unvanı, vergi dairesi ve vergi numarası bulunur. Bu bilgilerle alıcıyı GİB listesinde sorgulayıp e-Fatura mı e-Arşiv mi keseceğinize karar verirsiniz. Pazaryeri bazında fatura yükleme kuralları için pazaryeri fatura rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Bireysel müşteri iade ettiğinde fatura kesemez; satıcı gider pusulası düzenler ya da e-Arşiv faturadaki iade bölümü bu belgenin yerine geçer. Ayrıntılar tüketici iadesinde gider pusulası yazısında.

Kurumsal pazaryeri siparişine e-Fatura: adım adım

1. Siparişin kurumsal olup olmadığını kontrol edin: Trendyol'da commercial=true alanı ve fatura adresindeki vergi numarası bunu gösterir.
2. Alıcıyı sorgulayın: Vergi numarasını GİB'in kayıtlı kullanıcı listesinde arayın.
3. Belgeyi ve senaryoyu seçin: Alıcı listedeyse e-Fatura ve TEMELFATURA ya da TICARIFATURA; listede değilse e-Arşiv fatura.
4. Fatura tipini seçin: Standart satışta SATIS; istisna, tevkifat veya özel matrah varsa ilgili tip.
5. Süreye dikkat edin: Fatura, malın teslim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Ayrıntı için fatura kaç gün içinde kesilmeli yazısına bakın.
6. Faturayı pazaryerine iletin: Fatura bağlantısını veya dosyasını ilgili siparişe yükleyin.
7. Ticari faturada yanıtı izleyin: TICARIFATURA seçtiyseniz 8 gün boyunca alıcının kabul veya red yanıtını takip edin; red gelirse düzeltilmiş faturayı yeniden düzenleyin.

e-Arşiv faturada senaryo ve tip nasıl işler?

e-Arşiv faturada senaryo seçimi yoktur; tüm faturalar EARSIVFATURA profiliyle düzenlenir. Fatura tipi ise e-Faturadaki gibi işleme göre değişir: bireysel müşteriye standart satışta SATIS, yurt dışı müşteriye istisnalı satışta ISTISNA, yatırım teşvik kapsamındaki istisnalı satışta YTBISTISNA seçilir; alıcı e-Fatura kullanıcısı olmayan bir KDV mükellefi ya da belirlenmiş alıcıysa ve işlem tevkifata tabiyse TEVKIFAT seçilir.

İnternet üzerinden yapılan satışlarda e-Arşiv faturada satışın yapıldığı web adresi, ödeme şekli ve tarihi, gönderiyi taşıyanın adı veya unvanı ile VKN/TCKN'si ve bir iade bölümü bulunur. Bu alanların listesi internet satışında e-Arşiv fatura bilgileri yazısında. Düzenlenen e-Arşiv faturaların bilgileri GİB'e en geç faturayı izleyen günün sonuna kadar raporlanır; iptal için süre, e-Faturada olduğu gibi alıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 gündür.

Senaryo ve tip seçiminde sık yapılan hatalar

1. Alıcıyı sorgulamadan e-Arşiv kesmek: Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa e-Arşiv değil e-Fatura düzenlenmelidir.
2. Ticari faturada 8 günü kaçırmak: Alıcının reddi için süre 8 gündür; süre dolduktan sonra red sistem üzerinden yapılamaz.
3. Reddedilen ticari fatura için iade faturası beklemek: Sistem üzerinden reddedilen ticari fatura için ayrıca iade faturası gerekmez; satıcı düzeltilmiş faturayı yeniden düzenler.
4. İstisna kodunu SATIS tipinde kullanmak: 2xx ve 3xx kodları ISTISNA tipinde çalışır; SATIS tipindeki sıfır KDV'li satır için 351 kullanılır.
5. Tevkifatlı satışı SATIS tipinde kesmek: Tevkifat kodu içeren fatura TEVKIFAT tipinde olmalıdır.

Senaryo seçimi kurumsal alıcıyla yapılan sözleşmeyi, tip seçimi ise vergisel sonucu etkiler; alışılmadık bir işlemde mali müşavirinizle teyit edin.