e-FaturaSözlük
Fiyat Farkı Faturası Nedir? Ne Zaman ve Nasıl Kesilir?
Mevzuata göre son kontrol: 28 Ekim 2026
Kısaca
Fiyat farkı faturası, teslimden sonra artan ya da azalan bedeli asıl faturaya atıf yaparak kayda geçiren ek faturadır. Mal yerinde kalır, yalnız bedel düzeltilir.
İçindekiler
Fiyat farkı faturası, bir malın teslimi ya da hizmetin ifası faturalandıktan sonra bedelin artması veya azalması üzerine düzenlenen ek faturadır. Asıl faturaya atıf yapar ve yalnız aradaki farkı kayda geçirir.
Mal alıcıda kalır, sadece bedel düzeltilir. Bu yüzden iptal ya da iade işlemiyle karıştırılmamalıdır.
Fiyat farkı faturası ne zaman kesilir?
En sık rastlanan durumlar şunlardır:
- Sonradan fiyat artışı: Toptan sattığınız bir partide sözleşmedeki hammadde maddesi devreye girer ve alıcıyla birim fiyatı yukarı çekmeye anlaşırsınız.
- Sonradan indirim: Ciro hedefine ulaşan bayiye ya da gecikmeli teslim nedeniyle bir alıcıya, fatura kesildikten sonra indirim verirsiniz.
- Kur farkı: Dövizle faturalanan satış, kurun değiştiği bir tarihte tahsil edilir. Buna uygulamada ayrıca kur farkı faturası denir.
KDV Kanunu'na göre fiyat farkı, kur farkı ve vade farkı gibi bedeller KDV matrahına dahildir. Yani fark ortaya çıktığında KDV'si de hesaplanmalıdır.
Pazaryeri satıcıları bu konuyla en çok kurumsal (B2B) siparişlerde ve toptan satışlarda karşılaşır. Bireysel tüketiciye yapılan satışta sonradan fiyat değişimi nadirdir.
Satıcı ve alıcı yönü: Faturayı kim keser?
| Durum | Faturayı kesen | Kime |
|---|---|---|
| Fiyat sonradan arttı | Satıcı | Alıcıya |
| Fiyat sonradan düştü (alıcı mükellef) | Genellikle alıcı | Satıcıya |
| Kur satıcı lehine değişti | Satıcı | Alıcıya |
| Kur satıcı aleyhine değişti (alıcı mükellef) | Genellikle alıcı | Satıcıya |
Fiyat düşüşünde alıcı nihai tüketiciyse durum farklılaşır, çünkü tüketici fatura düzenleyemez. Bu durumda belgenin nasıl düzenleneceğini muhasebe kaydınızla birlikte planlamanız gerekir.
Belgenin türü faturayı düzenleyen tarafın durumuna göre seçilir:
- Düzenleyen e-Fatura mükellefi ve karşı taraf GİB'de kayıtlı kullanıcıysa e-Fatura düzenlenir.
- Düzenleyen e-Fatura mükellefi, karşı taraf kayıtlı kullanıcı değilse e-Arşiv düzenlenir.
- Düzenleyen e-Fatura mükellefi değilse, karşı taraf kayıtlı kullanıcı olsa bile e-Arşiv düzenlenir.
- 2026'da basit usul ve işletme hesabı dışındaki mükellefler kâğıt fatura düzenleyemez.
Karşı tarafın durumunu kesmeden önce e-Fatura mükellefi sorgulama ile kontrol edin.
KDV oranı ve fatura tipi
Fark faturasında KDV oranı kural olarak asıl teslimin oranını izler. Örneğin %10'luk bir ürünün fiyat farkına %20 uygulanmaz.
Bugün geçerli KDV oranları %1, %10 ve %20'dir. Asıl satış 10.07.2023'ten önceki eski oran döneminde (o dönemde geçerli olan %8 / %18) yapılmışsa hangi oranın uygulanacağını ayrıca değerlendirin.
Fatura tipinde dikkat edilecek noktalar:
- Mal geri gelmediği için IADE tipi bu işin doğal karşılığı değildir.
- Uygulamada fark faturaları çoğunlukla SATIS tipiyle ve asıl faturaya atıf yapılarak düzenlenir.
- Asıl satış tevkifatlı ya da istisnalıysa fark faturasının tipi de buna göre şekillenebilir.
Tiplerin genel mantığını e-Fatura senaryoları ve fatura tipleri rehberinde bulabilirsiniz.
Örnek: Toptan satışta sonradan fiyat artışı
Örneğin bir mutfak ürünleri satıcısı, kurumsal bir müşteriye 100 adet ürünü birim fiyatı 200 TL'den (KDV %20) faturaladı. Bir hafta sonra taraflar, sözleşmedeki hammadde maddesi gereği birim fiyatı 210 TL'ye çekmeye anlaştı.
Satıcı asıl faturayı iptal etmez. Yalnız 10 TL'lik birim farkı için ayrı bir fatura keser:
| Kalem (örnek tutarlar) | Matrah (TL) | KDV %20 (TL) | Toplam (TL) |
|---|---|---|---|
| Asıl fatura (100 × 200 TL) | 20.000 | 4.000 | 24.000 |
| Fiyat farkı faturası (100 × 10 TL) | 1.000 | 200 | 1.200 |
| Toplam fatura bedeli | 21.000 | 4.200 | 25.200 |
Alıcı kurumsal bir mükellef olduğu için KDV'yi indirim konusu yapar; bu örnekte onun açısından gerçek maliyet matrah toplamıdır.
Fark faturasının açıklama alanına şunları yazın:
- Asıl faturanın numarası ve tarihi
- Farkın nedeni (ör. "sözleşme madde X uyarınca fiyat farkı")
Miktar alanında ürün adedi ve birim olarak adet için C62 kullanılır. Oranı ayırma ve KDV dahil/hariç dönüşümü için KDV hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
Fiyat farkı faturası ile iade faturası farkı
İki belge sık karıştırılır, çünkü ikisi de asıl faturaya atıf yapar ve tutarı düzeltir. Temel ayrım şudur: iadede mal geri döner, fiyat farkında mal yerinde kalır.
| Ölçüt | Fiyat Farkı Faturası | İade Faturası |
|---|---|---|
| Ne değişir | Yalnız bedel (artış/indirim, kur) | Mal fiziksel olarak geri döner |
| Stok etkisi | Yok | Stok geri girer |
| Kim keser | Artışta satıcı, düşüşte genellikle alıcı | Malı iade eden taraf |
| e-Fatura tipi | Çoğunlukla SATIS, asıl faturaya atıf | IADE (tevkifatlıysa TEVKIFATIADE) |
| Tüketici tarafı | Tüketici fatura kesemez | Tüketici iadesinde gider pusulası |
| Şart | Fark tarafların anlaşmasıyla kesinleşir | IADE tipi için iki taraf da e-Fatura mükellefi olmalı |
Hatalı bir faturada ise öncelikli yol, belge alıcıya iletildikten sonraki 8 gün içinde iptal veya itirazdır; bu süre geçince GİB sistemi iptal talebine izin vermez. Süre geçmişse düzeltmenin hangi belgeyle yapılacağını mali müşavirinizle belirleyin. Ayrıntılar için e-Fatura ve e-Arşiv iptali, itirazı ve iade faturası yazısına göz atın.
Pazaryeri satıcıları için pratik notlar
- Trendyol kampanyaları: Trendyol'un karşıladığı kupon ve indirimler için satıcı, Trendyol'a ayrı e-fatura düzenler (Finans > Fatura Listeleme > Trendyol'a Kesmem Gereken Faturalar). Bu bir fark faturası değildir. Pazaryeri fonlu indirimin müşteri faturasına nasıl yansıtılacağı için açık bir GİB düzenlemesi bulunmadığından uygulamayı mali müşavirinizle teyit edin.
- Satıcı indirimi: Satış anında sizin karşıladığınız indirimi sonradan fark faturasıyla değil, müşteri faturasında iskonto olarak gösterin.
- Kurumsal sipariş: Pazaryerinde vergi numarasıyla gelen siparişte sonradan fiyat değişirse belge türünü yeniden belirleyin. Faturayı düzenleyen taraf e-Fatura mükellefiyse ve karşı taraf kayıtlı kullanıcıysa fark faturası e-Fatura olur.
1/2Fiyat sonradan arttığında fiyat farkı faturasını kim keser?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Satıcı, alıcıya keser
Yazıdaki tabloya göre fiyat sonradan arttığında faturayı satıcı alıcıya keser ve asıl fatura iptal edilmez.
2/2%10 KDV'li bir ürünün fiyat farkı faturasında hangi oran uygulanır?
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Asıl teslimin oranı olan %10
Yazıya göre fark faturasında KDV oranı kural olarak asıl teslimin oranını izler; %10'luk ürünün farkına %20 uygulanmaz.
Sık sorulan sorular
Fiyat farkı faturasını kim keser?
Fiyat sonradan artmışsa satıcı alıcıya keser. Fiyat düşmüşse ve alıcı vergi mükellefiyse uygulamada genellikle alıcı satıcıya düzenler. Tüketici fatura düzenleyemediği için bu durumda yöntemi mali müşavirinizle belirleyin.
Kur farkı faturası ile fiyat farkı faturası aynı şey mi?
İkisi de sonradan doğan bedel farkını belgeler, ancak farkın nedeni ayrıdır. Fiyat farkında anlaşılan fiyat değişir. Kur farkında fiyat aynı kalır, döviz kuru faturalama ile ödeme arasında değişir.
Fiyat farkı faturası yerine iade faturası kesilebilir mi?
Mal geri gelmiyorsa iade faturası doğru belge değildir. İade faturası malın fiziksel olarak geri dönmesini belgeler; yalnız bedel değiştiğinde fiyat farkı faturası düzenlenir.
Kaynaklar
#fiyat farkı faturası#kur farkı faturası#e-Fatura#KDV#iade faturası
Kafatura Editör Ekibi
Pazaryeri satıcılarının günlük sorularını, doğrulanmış mevzuat bilgi tabanına dayanarak yanıtlıyoruz. Bir hata ya da güncel olmayan bilgi görürseniz bize yazın.
