E-Ticaret %1 Stopajı: Pazaryeri Satıcıları İçin Rehber

E-ticaret stopajı, pazaryerlerinin 1 Ocak 2025'ten itibaren satıcılara yaptıkları ödemelerden kestiği %1 oranındaki gelir veya kurumlar vergisidir. Kesilen tutar kaybolmaz: pazaryeri bunu sizin adınıza vergi dairesine yatırır, siz de geçici ve yıllık beyannamenizde hesaplanan vergiden mahsup edersiniz. Bu rehberde yasal dayanağı, matrahın nasıl bulunduğunu, kimlerden kesinti yapılmadığını, muhasebe kaydını ve iade durumunu anlatıyoruz.

E-ticaret stopajı nedir ve dayanağı ne?

Uygulama üç katmanlı bir mevzuata dayanır:

• Kanun: Gelir Vergisi Kanunu 94/1-19 ile Kurumlar Vergisi Kanunu 15/1-h ve 30/1-e maddeleri, aracı hizmet sağlayıcıların satıcılara yaptığı ödemelerden vergi kesilmesini düzenler. Kanun metnindeki oranlar GVK'da %25, KVK'da %15'tir.
• Cumhurbaşkanı Kararı: 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu oranlar %1 olarak belirlenmiştir.
• Tebliğ: Uygulamanın ayrıntıları 330 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile açıklanmıştır.

Kesintiyi yapanlar, 6563 sayılı Kanun kapsamındaki aracı hizmet sağlayıcılar ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılardır; yani Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon gibi pazaryerleri. Kesinti şahıs işletmelerinin yanı sıra limited ve anonim şirketlere yapılan ödemelerde de uygulanır.

Matrah: %1 hangi tutar üzerinden hesaplanır?

E-ticaret stopajının matrahı, KDV hariç ürün satış veya hizmet bedelidir. Pazaryerinin size sağladığı ödül, prim gibi menfaatler de matraha girer.

En sık yapılan hata, kesintinin hakediş (net ödeme) üzerinden hesaplandığını düşünmektir. Tebliğe göre komisyon ücreti, kargo bedeli, hizmet bedeli ve banka komisyonu gibi adlarla size yansıtılan tutarların satış bedelinden düşülmesi matrahı etkilemez. Yani pazaryeri komisyonunu kestikten sonra kalan tutar değil, satışın KDV hariç bedeli esas alınır.

Örnek hesap

Örneğin bir ayda pazaryerinde KDV dahil 36.000 TL'lik satış yaptınız ve ürünlerinizin tamamı %20 KDV'li. Aynı örnekte pazaryeri size KDV dahil 4.800 TL komisyon faturası kesti.

Bu örnekte stopaj 300 TL'dir. Komisyon düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplama yapılsaydı sonuç farklı çıkardı; ancak kural gereği matrah her zaman KDV hariç satış bedelidir.

Kimlerden kesinti yapılmaz?

330 Seri No'lu Tebliğ'e göre aşağıdaki durumlarda e-ticaret stopajı uygulanmaz:

• Vergi mükellefi olmayanlar
• GVK 9. madde kapsamındaki muaf esnaf (evde üretip internetten satanlar dahil)
• Basit usulde vergilendirilen mükellefler
• GVK mükerrer 20/B kapsamında kazancı istisna olanlar
• Zati eşya satışları
• Bedeli pazaryeri üzerinden değil, pazaryeri dışında (örneğin EFT-POS ile veya kapıda ödeme olarak) tahsil edilen satışlar

Muaf esnaf için pazaryerinin %1 kesintisi yerine bankanın ticari hesaptan yaptığı ayrı bir kesinti söz konusudur. Bu rejimin şartlarını evden internet satışı ve esnaf muafiyeti yazısında anlattık.

Beyan ve mahsup nasıl işler?

Kesintiyi yapan pazaryeri, vergiyi muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle izleyen ayın 26'sına kadar beyan eder ve öder. Satıcı olarak sizin ayrıca bir beyanname vermeniz gerekmez.

Kesilen tutar, sizin için peşin ödenmiş vergidir:

1. Geçici vergi döneminde: O döneme ait kesintileri geçici vergi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edersiniz.
2. Yıl sonunda: Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edersiniz.
3. Mahsup edilemeyen kısım: Hesaplanan verginiz kesilen tutardan azsa kalan kısım iade edilir.

Zarar ettiğiniz bir yılda bile pazaryeri kesinti yapmaya devam eder; bu durumda kesilen tutarlar mahsup edilemeyeceği için iade süreci önem kazanır. İade için gereken belgeleri mali müşavirinizle birlikte planlayın.

Geçici vergi döneminde mahsup örneği

Örneğin bir geçici vergi döneminde üç pazaryerinden toplam 900 TL stopaj kesildi. Bu örnekte dönem kazancınız üzerinden hesaplanan geçici vergi 2.500 TL olsun.

Hesaplanan vergi kesilen tutardan düşük çıkarsa, mahsup edilemeyen kısım bir sonraki geçici vergi dönemine ve yıl sonunda yıllık beyannameye taşınır. Yıllık beyannamede de mahsup edilemeyen kısım iade konusu olur.

Birden fazla pazaryerinde satış yapıyorsanız

Trendyol, Hepsiburada, n11 ve Amazon'da aynı anda satış yapan bir satıcıdan her pazaryeri ayrı ayrı kesinti yapar ve ayrı beyan eder. Bu durumda dikkat etmeniz gerekenler:

• Her kanalı ayrı izleyin. Hakediş raporlarını pazaryeri bazında saklayın; mahsup edeceğiniz toplam, tüm kanalların kesintilerinin toplamıdır.
• Dönem farklarına dikkat edin. Pazaryerlerinin hakediş ödeme günleri farklıdır; ay sonuna denk gelen bir satışın stopajı izleyen ayın ödemesinden kesilebilir. Mahsubu satış tarihine göre değil, kesintinin yapıldığı döneme göre takip edin.
• Kanal bazında kârlılık hesabında stopajı gider saymayın. Kesinti nakit akışını etkiler ama maliyet değildir; kanal kârlılığını komisyon, kargo ve reklam bedelleri üzerinden ölçün.

Kendi web sitenizden sanal POS ile yaptığınız satışlarda arada bir pazaryeri bulunmadığı için bu kesinti söz konusu olmaz. Aynı şekilde pazaryerinde listelenen ama bedeli pazaryeri dışında, örneğin kapıda ödemeyle tahsil edilen satışlar da kapsam dışıdır.

Stopaj ile KDV'yi karıştırmayın

E-ticaret stopajı bir gelir veya kurumlar vergisi kesintisidir; KDV ile ilgisi yoktur. Satışlarınızın KDV'sini her zamanki gibi siz hesaplar, KDV beyannamenizle beyan edersiniz. Pazaryerinin kestiği %1, KDV beyannamenizde değil geçici ve yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannamelerinizde mahsup edilir.

Aynı şekilde pazaryerinin size kestiği komisyon faturası da stopajdan bağımsızdır: komisyon faturasının KDV'si indirilecek KDV olarak, bedeli gider olarak kaydedilir.

Muhasebe kaydı: 193 hesabı

Pazaryerinin hakedişinizden kestiği tutar, gider değil alacak niteliğindedir. Bu nedenle 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında izlenir; geçici vergi veya yıllık beyanname döneminde bu hesaptan mahsup edilir.

Yukarıdaki örnekte hakediş tahsil edildiğinde kayıt şöyle olur:

Komisyon faturasının kendisinin nasıl kaydedileceğini pazaryeri komisyon faturası muhasebe kaydı yazısında ayrıca gösterdik. İşletme hesabı esasına göre defter tutan şahıs işletmelerinde aynı tutar, yıl sonunda beyannamede mahsup edilecek peşin vergi olarak ayrı listede izlenir.

İade ve iptallerde stopaj ne olur?

Müşteri ürünü iade ettiğinde satış bedeli geri döner; kesilen vergi için tebliğ iki durumu ayırır:

• Pazaryeri kesilen vergiyi henüz beyan etmediyse: Ürün ve bedeli aynı vergilendirme dönemi içinde, beyandan önce iade edildiyse pazaryeri kendi kayıtlarında gerekli düzeltmeyi yapabilir.
• Pazaryeri vergiyi beyan ettiyse: Pazaryeri bir düzeltme yapmaz. Kesilen vergi sizin geçici ve yıllık beyannamelerinizde mahsup edilir.

İade sürecinde fatura tarafı da ayrıca yönetilmelidir: tüketiciden gelen iade için gider pusulası düzenlenir ve bu gider pusulasında stopaj yapılmaz. Pazaryeri faturalarının genel akışı için pazaryeri fatura rehberi yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Stopajı gider yazmak: Kesilen tutar mahsup edilecek bir vergi olduğu için gider hesabına değil 193 hesabına kaydedilir.
• Net hakedişi satış tutarı gibi kaydetmek: Satış, komisyon ve stopaj ayrı ayrı kaydedilmezse KDV ve gelir tabloları bozulur.
• Mahsubu unutmak: Geçici vergi döneminde mahsup edilmeyen tutarlar yıl sonuna kalır; nakit akışınız gereksiz yere daralır.
• Kapsam dışı olduğu halde kesinti yapılmasını fark etmemek: Basit usul veya muaf esnafsanız hakediş raporlarında kesinti olup olmadığını kontrol edin.

Satıcı için aylık kontrol listesi

Stopajı doğru izlemek için her ay şu adımları tekrarlayın:

1. Her pazaryerinin hakediş raporunu indirin ve stopaj satırını ayrı bir tabloya aktarın.
2. Stopaj matrahını, aynı dönemde düzenlediğiniz satış faturalarının KDV hariç toplamıyla karşılaştırın.
3. İade ve iptal edilen siparişlerin kesintiye etkisini not edin; beyandan önce düzeltilip düzeltilmediğini kontrol edin.
4. Kesilen tutarları 193 hesabına kaydedin ve geçici vergi dönemi sonunda toplamı mali müşavirinize iletin.
5. Vergi durumunuzda (şirket türü, basit usulden çıkış gibi) değişiklik olduysa pazaryeri satıcı panellerinde güncelleyin.

Bu kontrol, hem yanlış kesintileri erken fark etmenizi hem de yıl sonunda mahsup edilecek tutarın eksiksiz olmasını sağlar.

Stopaj hesabı ve mahsubu, kurumsal yapınıza ve diğer gelirlerinize göre farklı sonuçlar doğurabilir; beyanname dönemlerinden önce tutarları mali müşavirinizle teyit edin.